Toekomstbestendige zorg vraagt wetenschappelijke inzichten

De AWVB investeert vanuit Tilburg University in de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis, samen met 17 aangesloten zorgpartners en de landelijke belangenvereniging door en voor mensen met een licht verstandelijke beperking LFB. Kennis die antwoord geeft op de uitdagingen waar de zorg voor staat en bijdraagt aan het verbeteren van de kwaliteit van zorg én de kwaliteit van leven van mensen met een verstandelijke beperking.

“Dat er hele grote uitdagingen zijn voor de houdbaarheid van de zorg in ons land is duidelijk", aldus Hanneke Kooiman, voorzitter van de stuurgroep van de AWVB en bestuursvoorzitter van partnerorganisatie ASVZ. “Het groeiende en aanhoudende personeelstekort vraagt om visie, onderbouwde inzichten en kennis. Daar heeft de AWVB in 2024 aan bijgedragen met onderzoek. Een ander goed voorbeeld van kennis over wat werkt, welke zorg effectief is en hoe je die kunt leveren binnen de huidige mogelijkheden vind ik het onderzoek dat de AWVB, in opdracht van het ministerie van VWS, het afgelopen jaar heeft gedaan naar de ervaringskennis vanuit het informele netwerk van mensen met een verstandelijke beperking. Er is in kaart gebracht wat ouders, broers en zussen, vrijwilligers en buren kunnen en willen bijdragen in de zorg en ondersteuning. En wat zorgprofessionals nodig hebben om de zorg, samen met dit informele netwerk, vorm te geven. De opbrengsten zijn samengevat in een praktische gids, die ik nu al gebruik in onze zorgorganisatie. Ook volg ik met grote interesse een vernieuwend onderzoek van de AWVB naar het inzetten van mensen met een verstandelijke beperking zelf in de gehandicaptenzorg. Hoe kunnen ervaringsdeskundigen in de dagelijkse zorg en ondersteuning van betekenis zijn voor andere mensen met een verstandelijke beperking? Vanuit dit waardevolle en totaal andere perspectief kijken naar de zorg kan verrassende inzichten opleveren.”

Verbindend samenwerken
Petri Embregts, hoogleraar en leidinggevende van de AWVB: “Als academische werkplaats vinden we het belangrijk om bij te dragen aan de beantwoording van maatschappelijke vraagstukken. Onze onderzoeken laten zien dat informele netwerkleden van mensen met een verstandelijke beperking heel graag van betekenis willen zijn in de zorg voor en ondersteuning van hun naaste, en maken ook inzichtelijk wat daarvoor nodig is. Als we zorgprofessionals kunnen ondersteunen om bij de behoeften van informele netwerkleden aan te sluiten, liggen er daadwerkelijk mogelijkheden om te komen tot samenwerking over de grenzen van formele en informele zorg heen, ongeacht het type hulpvraag. De verworven subsidie voor onderzoek naar het verbeteren en versterken van de samenwerking tussen formele en informele zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen (LVB+) is in dit kader van belang. Want ook voor mensen met en complexe zorgvraag kunnen naasten, vrijwilligers en buren veel betekenen.”

Vakmanschap en effectieve zorg
Zorgbestuurder Kooiman benadrukt het belang van handvatten en tools voor zorgprofessionals die werken met mensen met een complexe zorgvraag. “Als zorgorganisaties willen we namelijk graag weten hoe we de zorg anders kunnen organiseren. Dat gaat enerzijds over de vraag hoe het formele en informele netwerk beter kunnen samenwerken, en anderzijds over de vraag welke methodes en interventies werken en effectief zijn.”

Embregts: “In het licht van passende zorg is dergelijk effectiviteitsonderzoek heel belangrijk. Naast kennis over wat nodig is voor goede zorg en ondersteuning, willen we natuurlijk weten hoe deze kennis wordt benut. Daarom zet de AWVB ook in op onderzoek naar de valorisatie en implementatie van kennis. In 2024 zijn we bijvoorbeeld een nieuw onderzoek gestart naar het effect van de door ons ontwikkelde en erkende interventie ‘Sterker dan de kick’, een training gericht op mensen met een licht verstandelijke beperking en verslavingsproblematiek. Daarvoor wordt een onderzoek uitgevoerd onder 150 deelnemers. We hopen de komende jaren meer effectiviteitsonderzoeken op te kunnen starten.”

Van kennis naar praktijk
De AWVB investeert volop in het vertalen van wetenschappelijke kennis en inzichten naar praktijktools, zoals de training ‘Sterker dan de kick’. Embregts: “Naast toegankelijke samenvattingen in de vorm van factsheets en infographics ontwikkelen we op basis van de resultaten van ieder promotieonderzoek een praktijkproduct voor de zorg en een lesmodule voor mbo-zorgopleidingen. Zo beschikken we bijvoorbeeld over veel kennis op het gebied van het stimuleren van eigen regie en zelfbepaling van mensen met een verstandelijke beperking. Om een deel van deze kennis actief en zichtbaar onder de aandacht te brengen van de praktijk, hebben we eind 2024 bij wijze van kerstgeschenk het product ‘Een verdiend kopje thee, denk met ons mee’ persoonlijk overhandigd aan de zorgprofessionals van onze partnerorganisaties. De theedoosjes met inspirerende stellingen over de behoefte aan autonomie, verbondenheid en competentiebeleving, prikkelen zorgprofessionals om na te denken over de vraag hoe zij mensen met een verstandelijke beperking hierbij ondersteunen en daardoor optimaal welbevinden kunnen laten ervaren.” Kooiman: “Een goed en laagdrempelig voorbeeld van hoe de AWVB zich inspant op het gebied van kennisvalorisatie en het stimuleren van het gebruik van onderzoekskennis.”